Prawie żadnych. Moje podróże prowadzą zwykle przez nieprzetarte szlaki, gdzie często trudno jest przewidzieć cokolwiek – zarówno trasę i czas jej pokonania, jak i zagrożenia wynikające ze spotkań ze zwierzętami, trującymi roślinami czy duchami wojowników błąkającymi się po puszczy. Nigdy nie wiem czy będę miała szansę coś zjeść, i co mogłoby to być. Dlatego wielu zabezpieczeń nie stosuję.

 Naprawdę to boję się klimatyzacji. Nie znoszę jej i jak ognia unikam! W Ameryce Południowej wielkie korporacje autobusowe mają luksusowe autokary wyposażone w klimatyzację, która zwykle jest nastawiona na maksimum, tak że człowiek siedzi ubrany we wszystko, co przywiózł ze sobą z Polski – polar, długie spodnie, skarpetki, czapkę – i drży z zimna. Wolę podróżować lokalnymi rozklekotanymi autobusami. Jedzie się wprawdzie wolniej, ale jest przyjemnie gorąco i można spotkać wielu ciekawych tubylców, a podsłuchując ich rozmowy, dowiedzieć się, co jest dla nich najważniejsze, czym się martwią, a co przysparza im radości.  

 Są dwie szkoły: jedna mówi, że należy bezwzględnie unikać wszystkich surowych owoców i warzyw, nie jeść z ulicznych budek, żywić się tylko w porządnych, klimatyzowanych i sprawdzonych restauracjach, pić wyłącznie wodę mineralną z butelki. Ja wyznaję drugą szkołę, czyli jem to, co tubylcy, najchętniej w zatłoczonych, fantastycznie pachnących barach, gdzie na obiad i kolację przychodzą robotnicy i inni zwykli ludzie; jem surowe warzywa i owoce i chętnie próbuję wszystkich nieznanych nowości kulinarnych. I nigdy nie choruję.   W amazońskiej dżungli nauczyłam się jeść i pić to, co towarzyszący mi Indianie czyli to, co uda się upolować – łącznie z mrówkami, papugami, małpami, piraniami, wężami i innymi daniami, które wcześniej skakały, biegały, pełzały lub pływały.

 Oczywiście! Lekarzem w wiosce indiańskiej jest szaman, który stosuje wiele tradycyjnych sposobów, żeby leczyć chorych. Szaman jest też jedyną osobą w wiosce, która potrafi nawiązać kontakt z duchami i demonami oraz ze światem, który dla normalnych śmiertelników jest niewidzialny. Aby wniknąć w tę „inną rzeczywistość”, pije napar z magicznych roślin lub zażywa magiczny proszek. Dopiero wtedy może rozmawiać z roślinami i zapytać ich, jakiego lekarstwa powinien szukać w puszczy dla chorego i jak je przyrządzić. Sama zresztą odbyłam taka podróż w amazoński świat duchów i piszę o tym w ostatniej książce pt. „Blondynka u szamana”. Niektóre z indiańskich lekarstw trafiają aż do Europy. Tak było choćby ze słynną vilcacorą, którą od wieków stosowali Indianie różnych plemion w Peru i Ekwadorze.

 Zadbać przed wyjazdem o kilka podstawowych spraw. Dobrze jest zaszczepić się przeciwko żółtaczce, tężcowi i żółtej febrze. Najlepiej odwiedzić Klinikę Chorób Tropikalnych i dowiedzieć się, jakie zagrożenia panują w miejscu, do którego chce się jechać – czy na przykład nie szaleje tam epidemia malarii albo gorączki tropikalnej, albo jeszcze innej, nieznanej w Polsce choroby. Przeciwko malarii można łykać leki profilaktyczne, na gorączkę tropikalną nie ma żadnego lekarstwa, więc najmądrzej jest unikać ukąszeń moskitów – czyli po zmierzchu i o świcie nosić ubrania z długimi rękawami i nogawkami, i smarować się płynem odstraszającym owady.  

- Hamak; - moskitiera; - aparat fotograficzny z trzeba obiektywami; - zapas zeszytów i długopisów; - zapas filmów fotograficznych i baterii; - urządzenie do nagrywania; - szorty i spodnie; - sandały i długie buty; koszula z krótkimi i długimi rękawami; - szamański amulet. fe7