31b5   Niedziela, 27 czerwca

  Œwiat według samuraja
  Wielki konkurs! Główną nagrodą jest plakat z filmu „Ostatni samuraj” z własnoręcznym autografem Toma Cruisa. Plakat jest oprawiony w ramy i szkło, gotowy do powieszenia na ścianie :)))

  Nagrodami pocieszenia są kasety video i płyty DVD z filmem „Ostatni samuraj”. Kto je wygra – okaże się dzisiaj przed godz. 13.00

  Żeby wygrać, wystarczy tylko odpowiedzieć na kilka pytań – radzę też uważnie słuchać opowieści naszego dzisiejszego gościa, który będzie od czasu do czasu coś podpowiadał.

  OTO PYTANIA KONKURSOWE:

  1. Jaka rzecz znajdująca się na ciele samuraja symbolizowała jego bycie samurajem i  szlachetną pozycję wśród innych ludzi? Utracenie tej rzeczy podczas walki powodowało hańbę, którą samuraj mógł zmyć z siebie jedynie poprzez popełnienie seppuku.

  2. Co to jest bushido?

  3. Co dosłownie oznacza słowo „samuraj”?

  4. Jaki element wyposażenia samuraja – według japońskiego przysłowia -  jest jego duszą?

  5. Jakie inne umiejętności oprócz sztuk walki powinien posiadać idealny samuraj? (wystarczy podać choć jedną :))

  ...minęły trzy godziny...

  ODPOWIEDZI:

  1. Chodzi o KUCYK samuraja znajdujący się na czubku jego głowy.

  2. BUSHIDO - kodeks samuraja, zbiór obowiązujących zasad dotyczących wielu różnych spraw, m.in. sposobu przystępowania do walki, zachowania wobec przełożonego oraz życia codziennego.

  3. „Samuraj” znaczy „ten, który jest na służbie”

  4. MIECZ

  5. Samuraj powinien być wykształcony w wielu sztukach – oprócz sztuki walki – a więc powinien umieć pisać wiersze, znać się na poezji, tradycyjnym teatrze japońskim, a także mieć wiedzę z innych dziedzin (np. umieć zbudować fortyfikacje).

  Nagrody otrzymują:
  1. Joanna Kordzikowska (główna nagroda)
  2. Kazimierz Bogacz
  3. Katarzyna Rybicka
  4. Konrad Bałacki
  5. Piotr Gozdek

  Zwycięzcom gratuluję!... :)))

 

  P.S. Oto najdokładniejsze odpowiedzi na pytania konkursowe, przysłane przez jednego ze zwycięzców, Piotra Gozdka:

1.Styl sakayaki - golenie przedniej części głowy, włosy wiązane z tyłu, włosy pozostawione na skroniach(kobin) były cechą samuraja, rzemieślnicy i kupcy musieli je golić. Samuraje golili się codziennie, w poprzednich epokach chętniej nosili zarost. Ronini rozpuszczali długie włosy.
  Własnie ścięcie upietych z tyłu włosów powodowało hańbę, którą samuraj mógł zmyć z siebie poprzez sepuku.
Doskonale ilustruje to metaforyczna scena z filmu `Ostatni samuraj`, gdzie plebejscy policjanci, zbrojni w powagę swego urzędu, publicznie ścinają samurajowi włosy. Podobną hańbą było dla samuraja jeśli zgubi on lub zapomni swój miecz - choć nie był on rzeczą bezpośrednio na ciele samuraja - a o to
chodzi w pytaniu ;)
  Samuraj popełniał też samobójstwo, gdy istniała obawa, że dostanie się do niewoli lub gdy polecenie wydane mu przez pana kłóciło się z jego sumieniem.
 

2.Bushido - 'droga wojownika' - to niepisany moralny kodeks japońskich samurajów. Termin został ukuty w XVIII wieku, gdy samurajowie byli klasą rządzącą.
Etos samurajski kształtował się od okresu Heian. Największy nacisk, zgodnie z konfucjańskimi zasadami pięciu powinności, kładziono na lojalność wobec pana i zachowanie honoru, wykształcenie, powściągliwość w mowie i zachowaniu i dzielność w walce. W okresie wojny w Azji i na Pacyfiku samobójcze oddziały kamikaze odwoływały się do bushido - lojalnie oddawali życie za cesarza i Japonię. Słowo `bushido` pochodzi od dwóch wyrazów: bushi-rycerz, samuraj oraz do-droga,
nauka, sposób i po złączeniu znaczy tyle co droga samuraja, rycerza.
  Samuraje uważali bushido za metodę doskonalenia cielesnego i duchowego. `Etyka rycerza` dawała im etyczną interpretację filozoficznego obrazu świata,
uczyła samuraja `właściwego sposobu życia` w feudalnym społeczeństwie japońskim. Wojownik wychowany w duchu bushido powinien sam oceniać swoje działania i postępki, sprawiedliwie osądzać siebie w razie niegodnego postępku, naruszenia obowiązków lub powinności.
  Bushido zawierał w sobie przede wszystkim elementy takich religii jak: buddyzm,konfucjanizm i shinto - narodowej religii Japonii. W bezpośrednim związku z kodeksem samuraja była też medytacja zen, wyrabiająca u wojownika pewność siebie i zimną krew w obliczu śmierci.
  Bushido wpajało wojownikom miłość do oręża. Broń miała dawać samurajowi poczucie pewności i jednocześnie poczucie odpowiedzialności. Zgodnie z etykietą rycerską pochopne posługiwanie się mieczem uważane było za ujmę na honorze. Po rewolucji 1868 roku  zniesieniu stanu rycerskiego, kodeks bushido również przestał istnieć. Jednak niektóre idee `drogi samuraja` można znaleŸć jeszcze i dziś w życiu Japończyków.
  Zasady Bushido to przede wszystkim siedem głównych wymagań jakie stawia kodeks Wojownikowi.
  Oto one:
  Chugi - To umiejętność bezwzględnego oddania się sprawie i pokory wobec zwierzchników. Z drugiej strony jest to jednak brak takiego przywiązania do czegokolwiek, by się tego żałowało utraciwszy. Poświecenie siebie bez względu na to co ma się utracić.
  Gi - Absolutna równowaga ducha i myśli. Wojownik nie może nigdy dać się wytrącić z równowagi. Nie ważne co robi. Irytacja, bądŸ zwątpienie to karygodna oznaka słabości.
  Jin - Miłość i wola pomocy światu. Psychologia określa to mianem miłości agape - więcej daje, niż przyjmuje. Japończycy mówili, iż to miłość kosmiczna.
  Makoto - To wiara w siebie i innych oraz, przede wszystkim, szczerość. Wojownik nie jest krętaczem - myśli i działa po prostu. Tak jak proste i opanowane są jego uczucia.
  Mieyo - To budowanie własne, doskonal postawy wobec świata. Wojownik na każdym kroku stara się być lepszy, a każdy regres uważa za wielkie niepowodzenie.
  Rei - Grzeczność, kultura, odpowiednie zachowanie. Wojownik nie kala się niegodnym postępowaniem, ponieważ jest lepszy i to on stawiać może warunki.
  Yu - Odwaga i brak strachu. Dzielność i męstwo w obronie własnych przekonań.

  Hierarchia grzechów Bushi:
  Złamanie zasady przestrzegania tradycji samurajskiej.
  Pozwalanie sobie na zniewagi i utrata twarzy.
  Zadanie krzywdy za wyjątkiem sytuacji zemsty lub bitwy.
  Litość dla wrogów.
  Złodziejstwo i niedostojne zachowanie.
  Zabijanie poza sytuacjami zemsty, lub walki.      
  Okazywanie strachu.
  Niewykonanie powierzonego zadania.
  Nieposłuszeństwo Panu, złamanie słowa, poddanie się.
  Niepomszczenie zniewagi, zawód uczyniony  przyjacielowi.
  Zdrada Pana
 

  3. Samuraj (jap.  samurai - rzeczownik od czasownika samurau (służyć panu)), to pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska. Z czasem termin rozszerzono doznaczenia 'wojownik'.
  Od czasów hegemonii Toyotomiego status dziedziczny - według ówczesnego prawa istniał ścisły podział na cztery klasy społeczne: wojowników, chłopów, rzemieślników i kupców. Symbolem pozycji samurajów były dwa miecze (długi miecz 'daito' i średniej długości 'wakizashi', razem stanowiące komplet, zwany 'daisho') - ich noszenie było prawem i obowiązkiem japońskich wojowników.
 

4.  „Miecz jest duszą samuraja;
    Jeżeli ktoś o nim zapomni lub go utraci
    nie będzie mu to odpuszczone”

 – fragment testamentu szoguna Ieyasu Tokugawa

  Miecz stanowił `duszę` samuraja, który go nosił, i często był przekazywany w rodzinach
z pokolenia na pokolenie. Symbolem pozycji samurajów były dwa miecze (długi miecz 'daito' i średniej długości 'wakizashi', razem stanowiące komplet, zwany 'daisho') - ich noszenie było prawem i obowiązkiem japońskich wojowników.

  Daisho - japońska nazwa kompletu mieczy - krótkiego (wakizashi lub tanto) i długiego (katana lub tachi) -
noszonego przez samurajów w okresie od ok. 1597 roku n.e aż do edyktu Haito-rei z 1876 r.n.e.
  PóŸniejsze miecze japońskie nie stanowią już w sensie prawnym (i kolekcjonerskim) kompletów daisho.
  Miecz długi (daito) noszony był po lewej stronie pasa jedynie przez wyższych rangą samurajów.
  Miecz krótki wakizashi lub tanto noszony był z prawej strony pasa przez bogatszych kupców, służby publiczne.
  Kogai to drobny dodatek do katany - tradycyjnego japońskiego miecza. Jest to tzw. igła mieczowa przechodząca przez dodatkowe wycięcie w gardzie.
Kogai służyła do upinania włosów pod hełmem oraz do ich porządkowania po jego zdjęciu.
  Generalnie wyróżnia się 4 podstawowe rodzaje mieczy japońskich:
  tachi - Miecze te wytwarzano w Japonii od wczesnego wieku V. Tachi były proste i posiadały jedną krawędŸ tnącą. W okresie Heian i na początku pojawienia się samurajów, miecze zostały lekko zakrzywione, aby ułatwić zadawania ciosów z grzbietu konia. Długość tego miecza wynosiła zwykle od 65 cm do 70 cm. Tachi zawieszano u pasa obi przy pomocy tasiemek.

  no-dachi (lub daikatana) - Dłuższy od tachi z przedłużoną rękojeścią. Był noszony na plecach i stanowił groŸną broń na polu bitwy. No-dachi nosili zazwyczaj jeŸdŸcy, a nie piechurzy.
  katana - Zastąpił tachi we wczesnym okresie Muromachi i był używany do końca okresu Edo.
Kiedy armie wzrastały i konni wojownicy stali się rzadsi, trzonem stali się pichórzy. Krótsze, lżejsze miecze były łatwiejsze do dobycia, a mobilność wojska była ważnym atutem. Szablonowa katana ma 60,6 cm długości (2 shaku), ale może być dłuższa.
Była noszona w parze (daisho) z krótkim mieczem wakizashi. Katanę można było nosić tylko na
zewnątrz. Kiedy samuraj wchodził do czyjegoś domu musiał zostawić swój długi miecz.
Każdy dom samurajski miał półkę na miecze przy wejściu.

  wakizashi- Krótszy miecz z ostrzem tnącym od 12 do 24`. Noszony w paże z kataną.
Samuraj mógł zawsze mieć przy sobie ten miecz, niezależnie od tego czy znajdował się w gościnie
czy na ulicy. Był zatykany za pas na wysokości brzucha i noszony ostrzem ku górze.
 

5.  Można tu przytoczyć część wyjaśnienia BUSHIDO :
Największy nacisk, zgodnie z konfucjańskimi zasadami pięciu powinności kładziono na lojalność wobec pana i zachowanie honoru, wykształcenie, pościągliwość w mowie i zachowaniu i dzielność w walce
Pięć powinności - podstawowe zasady konfucjańskie regulujące życie społeczne. Są to: powinność syna wobec ojca, poddanego wobec władcy, żony wobec męża,
młodszego brata wobec starszego i przyjaciół wobec siebie wzajemnie.
  Bushido przejęło od zen ideę surowej samokontroli. To właśnie panowanie nad sobą i swoimi emocjami
uważane było powszechnie za najcenniejsze przymioty charakteru samuraja. Do głównych zasad samurajskiej
moralności zaliczano: wierność wobec pana, męstwo, odwagę i bezpośrednio związany z tym wysoki kunszt wojenny; uczciwość i prawość, prostotę i powściągliwość, pogardę dla wygód osobistych i pieniędzy. W moralnym kodeksie samurajów wielką wagę
przywiązywano również do katakiuchi - krwawej zemsty. Wierność wobec suzerena wymagała, aby zniewaga wyrządzona panu została bezwzględnie pomszczona.
  Umiejętność panowania nad sobą i kierowania nad swoimi uczuciami była u samurajów doprowadzona do doskonałości.
  Równowaga duchowa była ideałem bushido. O mistrzowskim opanowaniu własnych odczuć i olbrzymiej samokontroli świadczyć może chociażby obrzęd samobójstwa - seppuku.
  Odebranie sobie życia było uważane przez wojownika za najwznioślejszy czyn i najwyższy przejaw osobistego heroizmu. Honor i sławę ceniono bardziej niż życie, dlatego kiedy na kartę stawiano jedno z tych pojęć, samuraj bez namysłu oddawał za nie życie.
 

fed